Waarom particuliere verhuurders geen VOG mogen eisen van internationale huurders

De Verklaring Omtrent Gedrag is een officieel document van Justis dat certificeert dat iemand geen strafblad heeft dat bezwaar vormt voor een specifieke functie. Het is ontworpen voor werkgevers in sectoren waar vertrouwen cruciaal is — onderwijs, gezondheidszorg, kinderopvang, financiële posities. Niet voor particuliere verhuurders die een kamer in Delft of Groningen verhuren.

Toch zien we het steeds vaker verschijnen in huuradvertenties in studentensteden. Een internationale student uit Bangalore of Berlijn solliciteert op een kamer op Kamernet, en de verhuurder eist opeens een VOG voordat er überhaupt een bezichtiging plaatsvindt. De student heeft geen idee wat het is, hoe het werkt, of waarom het nodig zou zijn.

En hier is het kernpunt: er is geen wettelijke verplichting voor huurders om een VOG te overleggen bij reguliere particuliere huur. Het staat niet in de woningwet. Het is niet vastgelegd in enige huurregelgeving. Het is een eis die verhuurders zelf verzinnen — en die ze vervolgens selectief toepassen op internationals.

Een onderzoek van de Landelijke Studenten Vakbond, geciteerd door het College voor de Rechten van de Mens, toonde aan dat 57% van internationale studenten een vorm van discriminatie of extra eisen tegenkomt op de woningmarkt. De VOG past naadloos in dat beeld.

Het mechanisme is simpel en effectief. Een internationale student die net in Nederland aankomt, heeft vaak nog geen BSN-registratie, geen DigiD, en geen idee hoe de gemeente werkt. Een VOG aanvragen kost €41,35 en kan weken duren — zeker als je nog niet in het BRP staat ingeschreven. Tegen die tijd is de kamer allang aan iemand anders verhuurd.

Dit is geen onbedoelde bijwerking. Het is precies hoe het rookgordijn werkt. De verhuurder hoeft niet te zeggen "we huren niet aan buitenlanders" — dat zou immers illegaal zijn onder de Wet goed verhuurderschap. In plaats daarvan eist hij een document dat Nederlandse studenten binnen een paar dagen online kunnen aanvragen, maar waar internationals weken over doen. De uitkomst is hetzelfde.

Sinds 2023 is de Wet goed verhuurderschap van kracht, en die is expliciet over dit soort praktijken. De wet verplicht verhuurders om transparante, objectieve criteria te gebruiken bij de selectie van huurders en om hun keuze te motiveren. Onterechte discriminatie is verboden.

Als een verhuurder in Amsterdam een VOG eist van een internationale student maar niet van een Nederlandse student die dezelfde kamer wil, is dat indirecte discriminatie. Het College voor de Rechten van de Mens heeft benadrukt dat selectiecriteria objectief, transparant en gelijk voor alle kandidaten moeten zijn. Je kunt niet één groep een extra bureaucratische drempel opleggen die de andere groep niet hoeft te nemen.

En dan is er het privacy-aspect. Een VOG bevat justitiële gegevens. Onder de AVG mag een particuliere verhuurder die alleen verwerken als daar een legitieme grondslag voor is — en die is er niet bij een standaard huurcontract. Laat staan dat ze het mogen opslaan.

Hier wordt het echt absurd. Een VOG controleert uitsluitend Nederlandse justitiële registers. Een student die drie weken geleden uit Rome of Seoel is aangekomen, heeft geen Nederlands strafblad — omdat hij nog geen tijd heeft gehad om er een op te bouwen. De VOG komt schoon terug, de verhuurder is gerustgesteld, en niemand heeft iets geleerd.

Sommige verhuurders zijn zich hiervan bewust en eisen dan óók een verklaring van goed gedrag uit het land van herkomst. Alsom een Italiaanse student maar even langs moet bij zijn lokale politiebureau in Napels om een document op te halen voor een kamer in Utrecht. Dit is selectie door uitputting.

De realiteit is dat de VOG voor internationale huurders een symbolisch document is dat geen substantiële informatie toevoegt. Het fungeert als een filter — niet als een beveiligingsmaatregel.

Als je als international te maken krijgt met een VOG-eis, is het eerste wat je moet weten: een particuliere verhuurder heeft geen wettelijke grondslag om dit als voorwaarde voor een huurcontract te stellen. Je kunt het weigeren. De verhuurder kan je daar niet om weigeren zonder zich bloot te stellen aan een klacht wegens discriminatie.

Als je al ingeschreven staat in het BRP en een DigiD hebt, kun je een VOG online aanvragen via de gemeente — het kost €41,35 en duurt normaal gesproken één tot twee weken. Sta je nog niet ingeschreven? Dan moet je via Justis een aanvraag doen als niet-ingezetene, wat langer duurt en meer documentatie vereist.

Maar de vraag is of je dit überhaupt moet doen. Als een verhuurder in Groningen of Eindhoven een VOG eist van jou maar niet van Nederlandse medehuurders, is dat indirecte discriminatie. Je kunt een klacht indienen bij het College voor de Rechten van de Mens. Of bij de gemeente, die sinds de Wet goed verhuurderschap de taak heeft om toezicht te houden op verhuurdersgedrag.

Wat we bij House Hunter zien in de data: verhuurders die dit soort eisen stellen, gebruiken vaak meerdere uitsluitingsmechanismen tegelijk. VOG, guarantor met Nederlands inkomen, drie maanden borg, bankgarantie. Het is een patroon. Herken het, en ga niet eindeloos mee in een proces dat bij voorbaat oneerlijk is.

Als een verhuurder risico wil mitigeren, zijn er legitieme instrumenten. Een borgsom. Een huurborg. Een inkomenstoets. Referenties van vorige verhuurders. Deze criteria mogen — mits ze objectief en transparant zijn en voor alle huurders gelden.

Wat niet mag is een justitieel document eisen dat is ontworpen voor werkgevers in zorg en onderwijs, vervolgens alleen van niet-Nederlandse huurders te verlangen, en te doen alsof dat een normale procedure is. Het is dat niet.

Universiteiten kunnen hier een rol spelen. Veel universiteiten hebben samenwerkingen met huisvestingsaanbieders om accommodatie voor internationale studenten te reserveren, waardoor individuele VOG-aanvragen overbodig worden. Dat werkt — maar het lost het probleem niet op voor de duizenden internationals die buiten die regelingen om een kamer zoeken op Pararius of Kamernet.

De bottom line is simpel. Een VOG is een instrument voor werkgevers, niet voor particuliere verhuurders. Wie hem toch eist, selecteert niet op risico maar op nationaliteit — en dat is illegaal.