Het campuscontract is een juridisch lokmiddel dat internationale studenten gijzelt

Elk jaar komen er meer dan 120.000 internationale studenten naar Nederland. Ze huren een kamer via Funda, Pararius, Kamernet, of via een universitaire samenwerking met een corporatie zoals DUWO. Het eerste wat veel van hen te horen krijgen: je krijgt een campuscontract.

Op papier klinkt dat aantrekkelijk. Het is een huurcontract voor onbepaalde tijd — geen tijdelijk contract van twee jaar dat automatisch eindigt. Je hebt dus ogenschijnlijk meer zekerheid. De clausule die erin staat, is waar het misgaat: je huurcontract is alleen geldig zolang je ingeschreven staat als student aan een specifieke onderwijsinstelling. Verlies je die inschrijving? Dan kan de verhuurder het contract beëindigen op grond van artikel 7:274d BW.

De verhuurder mag jaarlijks een bewijs van inschrijving opvragen. Lever je dat niet binnen drie maanden? Dan kan dat al leiden tot opzegging. Het klinkt als een administratief formaliteitje, maar voor iemand die net in Nederland aankomt, nog geen BSN heeft geregeld, en worstelt met DigiD en de Nederlandse bureaucratie, is drie maanden soms niet genoeg.

Dit is geen randzondering. Het is de kern van het probleem.

Stel je voor: je bent een internationale student in Amsterdam. Je loopt een studievertraging op — ziekte, persoonlijke omstandigheden, of gewoon een vak dat je niet haalt. Je inschrijving wordt opgeschort of beëindigd. In de reguliere huurmarkt zou dat betekenen dat je je kamer houdt en je problemen oplost. Met een campuscontract betekent het dat je huisvesting direct op het spel staat.

De verhuurder kan het contract opzeggen met een opzegtermijn die soms niet meer is dan drie maanden. In een markt met een landelijk tekort van 26.500 studentenkamers is drie maanden zoeken naar een nieuwe kamer in Amsterdam, Utrecht of Rotterdam niet realistisch. Je bent effectief dakloos.

En het wordt erger. Je verblijfsrecht in Nederland is gekoppeld aan je inschrijving aan de universiteit. Verlies je die inschrijving, dan verlies je niet alleen je huis — je verliest ook je recht om in Nederland te zijn. Het ene probleem versterkt het andere in een neerwaartse spiraal die onmogelijk te doorbreken is zonder lokaal vangnet.

Dit is wat ik bedoel met contractuele gijzeling. Je woonrecht, je studierecht en je verblijfsrecht zijn aan elkaar geknoopt in één clause die je niet kunt onderhandelen.

Een van de meest onderbelichte consequenties van het campuscontract is wat het doet met academische mobiliteit. In de reguliere huurmarkt heeft je huurcontract niets te maken met wie je werkgever is. Bij een campuscontract wel.

Wil je overstappen van de Universiteit van Amsterdam naar de Technische Universiteit Delft omdat een andere opleiding beter bij je past? Je kunt je inschrijving niet zomaar behouden. Maar zodra je uitschrijft, kan de verhuurder je huurcontract beëindigen. Je zit gevangen aan één instelling.

Dit is in de reguliere huurmarkt ondenkbaar. Stel je voor dat je huisbaas in je huurcontract zet: "dit contract eindigt als je van baan wisselt." Dat zou nooit standhouden. Maar voor internationale studenten is dit de realiteit, en het wordt geaccepteerd omdat ze geen alternatief hebben.

De afhankelijkheidsloop is compleet: je huis is gekoppeld aan je universiteit, je universiteit is gekoppeld aan je visum, en je visum is gekoppeld aan je aanwezigheid in Nederland. Elke schakel in die keten kan breken, en als er één breekt, valt alles.

Sinds de Wet vaste huurcontracten op 1 juli 2024 in werking trad, is het onbepaalde contract de standaard voor de meeste huurders. Dat klinkt als goed nieuws. Maar de wet behoudt een uitzondering voor studenten via het campuscontract en tijdelijke contracten. De illusie is dat je als student een contract voor onbepaalde tijd krijgt — maar dat contract is allesbehalve onbepaald.

De opzeggrond is ingebouwd: zodra je geen student meer bent aan de specifieke instelling die in je contract staat, kan de verhuurder opzeggen. Er is geen gerechtelijke procedure nodig om dat af te dwingen, geen lange juridische strijd bij de huurcommissie. De verhuurder hoeft alleen maar aan te tonen dat je inschrijming is beëindigd.

Sommige contracten geven een overgangstermijn van maximaal zes maanden na afstuderen. Maar zes maanden is geen overgang — het is een aftelling. In een markt waar kamers binnen een week opnieuw worden verhuurd, ben je constant aan het vechten tegen de klok.

De flexibiliteit waar verhuurders en universiteiten het over hebben is asymmetrisch. Zij krijgen de flexibiliteit om kamers snel vrij te maken voor nieuwe studenten. Jij krijgt de onzekerheid van een contract dat elk moment kan eindigen door een bureaucratische fout.

Het College voor de Rechten van de Mens heeft al in 2022 gewaarschuwd voor de uitsluiting van internationale studenten op de huurmarkt. Verhuurders die "no internationals" in hun advertenties zetten, zijn wijdverspreid, ondanks dat dit juridisch twijfelachtig en potentieel discriminerend is. Het campuscontract versterkt deze dynamiek indirect: verhuurders geven de voorkeur aan studenten met voorspelbare inschrijfpatronen, en dat zijn vaak Nederlandse studenten.

Voor internationale studenten komt daarbij dat ze vaak geen toegang hebben tot huurtoeslag, of niet weten hoe ze die moeten aanvragen. Zonder een BSN en zonder kennis van het Nederlandse huurrecht sta je als international bloot aan verhuurders die weten dat je weinig verweer hebt. De huurcommissie bestaat, maar hoe moet een student die net in Nederland is weten dat die route überhaupt open is?

Universiteiten gebruiken het campuscontract om de doorstroom van studenten te beheren. DUWO, de grootste studentenhuisvester, hanteert het als standaardinstrument. Voor de universiteit is het een logistiek middel: zo zorgen ze ervoor dat kamers beschikbaar blijven voor nieuwe studenten. Maar voor de individuele student is het een keten.

De politieke wil om dit te hervormen is minimaal. De huisvestingscrisis is zo acuut dat geen enkele minister het risico wil nemen om verhuurders af te schrikken. Maar de prijs voor die politieke inertie wordt betaald door studenten die geen stem hebben.

Mijn standpunt is duidelijk: als internationale student zou je een campuscontract categorisch moeten weigeren als je enige alternatief hebt. Het koppelt je woonrecht aan je inschrijving bij één instelling, en dat is een risico dat in de reguliere huurmarkt ondenkbaar zou zijn.

De realiteit is dat veel internationals geen alternatief hebben. Je komt aan in Nederland, je hebt een kamer nodig, en de universiteit wijst je via DUWO naar een campuscontract. Weiger je, dan sta je op straat. Dat is geen keuze — dat is chantage door omstandigheden.

Maar als je wél kunt zoeken, doe het dan. Een regulier huurcontract op de vrije markt, via Pararius of Kamernet, geeft je rechten die niet verdwijnen als je van opleiding wisselt of een jaar vertraging oploopt. Je betaalt misschien meer, je zoekt misschien langer, maar je hebt een thuis dat niet afhangt van je inschrijving bij één universiteit.

En als je een campuscontract moet tekenen, lees het dan. Begrijp wat er gebeurt als je inschrijving verandert. Plan je administratie. Zorg dat je je bewijs van inschrijving altijd op tijd levert. En zoek zo snel mogelijk naar een alternatief zodra je je voeten aan de grond hebt.

Het campuscontract is geen gunst. Het is een juridisch instrument dat jou de risico's van de huisvestingscrisis laat dragen. Behandel het zoals het is.